پوسیدگی ساقه گوجه فرنگی یکی از بدترین اتفاقاتی هست که در گلخونه یا مزرعه میتونه برای هر کشاورزی بیفته؛ چون مستقیماً با سلامت محصولات درگیر میشه. عوامل مختلفی میتونه این عارضه رو ایجاد کنه که با کنترل به موقع و راههایی برای پیشگیری، میتونین این ضرر بزرگ رو جبران کنین.
اگه میخواین جزو اون دسته از کشاورزانی نباشین که با این مصیبت بزرگ روبرو میشن، ما رو در این مقاله همراهی کنین تا عوامل ایجاد و راههای درمان رو با همدیگه بررسی کنیم.
اگر در مراحل کاشت، داشت و برداشت با چالش مواجه هستید، مشاوره کشت گوجه فرنگی میتواند راهکارهای علمی و عملی در اختیارتان قرار دهد.
علت پوسیدگی ساقه گوجه فرنگی چیست؟
ساقه گوجه فرنگی یکی از اندامهای مهم این گیاه در حفظ سلامتی و پایداری آن است. عوامل محیطی، مراقبت نادرست و عوامل بیماریزای مختلفی میتوانند تأثیرات منفی بر آینده این گیاهان داشته باشند. دلایل پوسیدگی ساقه گوجه فرنگی در موارد زیر خلاصه میشوند:
آبیاری بیش از اندازه
گیاه گوجه فرنگی به رطوبت بیش از حد، بسیار حساس است؛ بنابراین آبیاری بیش از نیاز گیاهان و زهکشی ضعیف خاک بهمرورزمان میتوانند باعث پوسیدگی ساقه گوجه فرنگی شوند. تشخیص این علائم راحت است؛ بهطوریکه کشاورزان در زمان کوتاهی متوجه خاک مرطوب و ناتوانی آب در خروج از خاک میشوند.
ازآنجاییکه رطوبت زیاد، بستر مناسبی را برای رشد و تکثیر عوامل بیماریزا و آفات به وجود میآورند؛ لازم است میزان آبیاری را فقط در حد نیاز گیاهان گوجه فرنگی انجام دهید.
بیماری پژمردگی باکتریایی
عامل یکی از معروفترین بیماری های گوجه فرنگی، باکتری Pseudomonas solanacearum است که به ساقه گیاه حمله میکند. محل زندگی این باکتری درون خاک است؛ به همین دلیل در آبوهوای گرم، رطوبت بالای خاک و حمله برخی آفات، این باکتری فعالیت خود را شروع میکند و سبب تخریب ساقه گیاه میشود.
عملکرد این نوع باکتری به این شیوه است که از ورود و انتقال آب و مواد غذایی مورد نیاز به درون گیاه جلوگیری کرده و ساقه گوجه فرنگی را از درون نابود میکند.
برای تشخیص علائم پوسیدگی ساقه گوجه فرنگی از طریق این باکتری، باید ساقه را برش دهید. در صورت مشاهده ترشحات لزج زرد رنگ در کنارههای آن میتوانید نتیجه بگیرید که گیاه گوجه فرنگی مورد حمله این بیماری قرار گرفته است. افزون بر آن، زمانی که خود گیاه و برگهای آن سبز و سالم به نظر میرسد؛ اما از ناحیه ساقه در حال افتادن باشد هم میتواند دلیلی بر پوسیدگی ساقه گوجه فرنگی باشد.
بیماری کپک سفید
قارچ Sclerotinia sclerotiorum در رطوبت زیاد و آبوهوای سرد منجر به ایجاد نوعی عفونت قارچی میشود که منجر به پوسیدهشدن ساقه گوجه فرنگی میشود. اگر آبیاری از بالا و محلولپاشی بیش از نیاز گیاه انجام شود، رد کپکهای سفید رنگ روی ساقه تشکیل میشود که تشخیص شما را نیز آسانتر میکند.
بیماری پوسیدگی ساقه دیدیملا
یکی دیگر از انواع عفونتهای قارچی که به صورت مستقیم به ساقه گوجه فرنگی حمله میکند، قارچ دیدیملا است. اگر آبیاری را از طریق پاشیدن روی برگ و ساقهها انجام دهید یا ابزارآلات کشاورزی خود را ضدعفونی نکنید، این قارچ مکان مناسبی را برای انتشار اسپورهای خود پیدا خواهد کرد.
این قارچ در ابتدا ضایعات تیرهای را در پایه ساقه ایجاد میکند تا بتواند به درون ساقه نفوذ کند. با نفوذ این عامل بیماریزا، در مدت زمان کمی دورتادور ساقه پوسیده میشود و راه انتقال مواد غذایی و آب به بخشهای دیگر گیاه مختل خواهد شد.
بلایت زودرس
این بیماری مستقیماً ساقه گوجه فرنگی را تحت تأثیر قرار نمیدهد؛ بلکه تأثیرات ناشی از بیتوجهی به سلامت گیاه و درگیرشدن بخشهای دیگر آن، باعث پوسیدگی ساقه گوجه فرنگی میشود. این بیماری نیز با ایجاد ضایعاتی روی ساقه، وجود خود را اعلام میکند که در صورت ناتوانی در تشخیص به موقع و مدیریت آن، در مدت زمان کوتاهی ساقه کاملاً از بین میرود و ممکن است درنهایت گیاه بمیرد.
قارچ آلترناریا
یکی از بیماریهای مخرب ساقه گوجه فرنگی، شانکر ساقه آلترناریا است. آبیاری از بالا و ضدعفونینشدن تجهیزات کشاورزی، موجب فعالسازی فعالیت این قارچ خاکزی میشود. در واقع این قارچ با حمله مستقیم به ساقه و ایجاد ضایعات روی تمام بدنه آن، عفونت خود را داخل گیاه پخش میکند. این قارچ به عنوان یکی از بدترین عوامل بیماریزا شناخته میشود که باعث پوسیدگی ساقه گوجه فرنگی و ایجاد محدودیت در دسترسی به آب و مواد غذایی گیاهان میشود.
کپک خاکستری بوتریتیس
قارچ بوتریتیس به صورت مستقیم عفونت خود را در ساقه پخش میکند که با ایجاد لایهای به رنگ خاکستری روی ساقه و هاگهای قارچ روی آن، به راحتی متوجه وجود این قارچ درون گیاه خود خواهید شد. بریدگیها و زخمهای ناشی از هرس، ورود آفات و آسیبهای برگها میتوانند راه ورود این قارچ را به درون ساقه آسانتر کنند.
اگر شرایط محیطی مانند رطوبت و گرمای بالا برای این قارچ فراهم شود، انتشار و تخریب گسترده آن در تمامی گیاهان آغاز میشود که این خود میتواند ضرر بزرگی به مزرعه یا گلخانه گوجه فرنگی وارد کند.
درمان پوسیدگی ساقه گوجه فرنگی
با مدیریت و مراقبتهای اصولی و به موقع از گیاهان میتوانید تا حد زیادی از عوامل ایجاد پوسیدگی ساقه گوجه فرنگی جلوگیری کنید. هر یک از عوامل ایجاد این عارضه را به روش خاصی میتوانید درمان کنید یا از همان ابتدا از ایجاد این بیماری جلوگیری کنید.
درمان رطوبت زیاد
ماندگاری رطوبت تقریباً نقش بسزایی در تمام عوامل پوسیدگی ساقه گوجه فرنگی را دارد. از همین رو میتوانید برنامهریزی دقیقی برای آبیاری گیاهان در نظر بگیرید یا از روش آبیاری قطرهای استفاده کنید. علاوهبرآن، در صورت مشاهده ماندگاری رطوبت بیش از حد میتوانید آبیاری را برای یک بازه زمانی قطع کنید و از طریق هوادهی بوتهها، رطوبت را از بین ببرید.
توجه داشته باشید که مالچ پاشی در این شرایط، تنها باعث خفه شدن رطوبت درون خاک میشود و شرایط رشد و انتقال قارچها را بیشتر میکند.
درمان پژمردگی باکتریایی
متأسفانه، این باکتری راه درمانی را برای گیاهان گوجه فرنگی نمیگذارد. از همین رو بهتر است شیوههای پیشگیری از رشد این باکتری را در مزرعه خود به کار ببرید. برای این کار میتوانید از روشهای زیر کمک بگیرید:
- جلوگیری از ماندگاری رطوبت
- ضدعفونیکردن تجهیزات کشاورزی با آب و صابون
- جلوگیری از آسیبدیدن ریشهها
درمان بیماریهای قارچی ساقه گوجه فرنگی
عفونتهای قارچی نیز دست شما را برای انجام درمان پوسیدگی ساقه گوجه فرنگی میبندند. برای جلوگیری از ابتلای گیاهان گوجه فرنگی به این عوامل بیماریزای قارچی میتوانید روشهای زیر را در نظر بگیرید:
- کپک سفید: مصرف قارچکش Contans
- پوسیدگی ساقه دیدیملا: استفاده از قارچکش بنومیل، ضدعفونیکردن تجهیزات کشاورزی
- بلایت زودرس: استفاده از قارچکشهای مس
- شانکر ساقه آلترناریا: آبیاری از پایین، ضدعفونیکردن تجهیزات کشاورزی، انتخاب ارقام مقاوم
- کپک خاکستری بوتریتیس: استفاده از قارچکشهایی با ترکیبات کلروتالونیل، جلوگیری از آبیاری از بالا
مقاومترین بذرهای گوجهفرنگی را از کجا بخریم؟
اگه میخواین از سلامت محصولاتتون مطمئن باشید، با انتخاب ارقام مقاوم به بیماری و شرایط نامطلوب محیطی میتونین کمک بزرگی به بوتههای گوجهفرنگی بکنین. پس بهتره اولین قدم رو با انتخاب بذرهای مناسب و باکیفیت انجام بدین. میپرسین باید چیکار کنین؟ نگران نباشین گوجه یار این کار رو براتون انجام میده.
ما در مجموعه گوجه یار، بذرهای گوجهفرنگی متنوع و مرغوبی رو براتون آماده کردیم که میتونین با خیال راحت اونها رو تهیه کنید و پرورش محصولاتتون رو شروع کنین. اگه هر اتفاقیم در طول دوره رشد برای گلخونه یا زمین کشاورزیتون هم بیوفته، کارشناسان کشاورزی ما به شما کمک میکنن که از اون مخمصه با کمترین ضرر مالی عبور کنین.
کلام آخر
پوسیدگی ساقه گوجه فرنگی از آن دسته بیماریهایی است که سلامت کل مزرعه یا گلخانه این محصولات را از بین میبرد. مراقبت نادرست و برخی عوامل بیماریزای باکتریایی و قارچی، نقش اصلی در ایجاد این عارضه دارند. درگیرشدن ساقه گوجهفرنگی با این بیماریها ممکن است راه درمان مؤثری نداشته باشد؛ از همین رو بهتر است پیشگیری و محافظت را به عنوان قدم اول در این موضوع در نظر داشته باشید.
سؤالات متداول
- راههای درمان بیماری پژمردگی باکتریایی گوجه فرنگی کداماند؟
این عارضه درمان ندارد؛ اما با جلوگیری از ماندگاری رطوبت، ضدعفونیکردن تجهیزات و آسیب ریشه میتوان از این بیماری پیشگیری کرد.
- مؤثرترین قارچکش برای کنترل بلایت زودرس چیست؟
قارچکشهای حاوی مس
- مخربترین بیماری ساقه گوجه فرنگی چیست؟
شانکر ساقه آلترناریا
